سیالآدنیت یا عفونت غدد بزاقی

سيالوآدنيت باكتريال حاد:
اين بيماري عمدتا“ غدد پاروتيد يا ساب منديبولار را درگير مي كند . با ادم ناگهاني و درد شديد شروع مي شود . ادم در بافت هاي اطراف غده نيز رخ ميدهد . تب و لكوسيتوز ناشايع نمي باشد . درمعاينه، غده بزرگ ، حساس و اندوره است . با فشار دادن غده، غالبا“ مايع چركي از مجراي آن خارج مي شود .
در گذشته اكثر موارد بيماري ( به ويژه در غده پاروتيد ) بعد از اعمال جراحي رخ مي داد. امروزه شيوع پاروتيديت ناشي از اعمال جراحي كاهش يافته است . افرادي كه دچار سوء تغذيه ، دهيدراتاسيون و يا عدم تعادل مايعات و الكتروليت ها هستند ، استعداد ويژه اي به اين عفونت دارند . با اين وجود درحال حاضر اين بيماري در بيماران دچار نقص ايمني توام با بدخيمي و در كانديدهاي پيوند با شيوع ويژه اي ديده مي شود .
كشت ترشحات بزاقي بايد هر چه سريعتر انجام شود. استافيلوكوك آرئوس كوآگولاز مثبت شايعترين باكتري بدست آمده ازكشت است . درصورت بدحال بودن بيمار، تجويز آنتي بيوتيك قبل از آماده شدن جواب كشت شروع مي شود . معمولا“ ازآنتي بيوتيك هاي ضد استافيلوكوك مقاوم به پني سيلياز استفاده ميشود . گاهي كشت خون نيز انجام مي شود . غالبا“ با تجويز آنتي بيوتيك مناسب و تنظيم آب و الكتروليت ها ، بيماري بهبود مي يابد . اگر درمعاينه فيزيكي و علايم باليني بهبودي مشاهده نشود، احتمالا“ آبسه اي وجود دارد كه بايد تخليه شود . اغلب تموج لمس مي شود . ولي در غده پاروتيد بعلت وجود تقسيمات متعدد، لمس تموج امكان پذير نيست و معمولا“ بجاي يك آبسه، چندين آبسه كوچك ايجاد مي شود . بعلت وجود عصب فاسيال، تخليه آبسه پاروتيد دشوار است و بايد زير بيهوشي عمومي صورت گيرد .
ويروس ها نيز مي توانند موجب سيالوآدنيت شوند . شايعترين علت ويروسي ، اوريون است كه بيشتر در بچه ها و نوجوانان رخ ميدهد . اين بيماران با تب ناگهاني، سردرد و تورم دو طرفه غدد پاروتيد مراجعه مي كنند. در اين حالت برخلاف بيماريهاي باكتريال، ترشحات بزاقي كاملا“ شفاف است . ممكن است كاهش شنوايي حسي – عصبي همراه سيالوآدنيت اوريوني رخ دهد. ساير علل ويروسي سيالوآدنيت عبارتنداز : كوكساكي ويروس A و اكوويروس.
سيالوآدنيت مزمن:
گاهي سيالوآدنيت حاد بهبود نمي يابد و بعلت التهابهاي مكرر به طرف مزمن شدن پيش مي رود . اگر منشاء بيماري باكتريال باشد، غده پاروتيد بيشتر درگير مي شود . به نظر مي رسد انسداد نسبي مجرا در ايجاد حالت مذكور اهميت داشته باشد . داروهاي آنتي كولينرژيك با كاهش مداوم ترشح بزاق و در نتيجه احتباس آن ، مي توانند زمينه ساز سيالوآدنيت مزمن شوند .
در شرح حال ، دوره هاي مكرر بزرگ شدن غده و حساسيت خفيف تا متوسط آن كه با غذاخوردن تشديد مي شود، وجود دارد . ممكن است ترشحات غده چر باشند .
هدف از درمان افزايش ترشح بزاق به وسيله مواد محرك ترشح بزاق است و از بيمار خواسته مي شود كه با فشار غده بزاقي ، استاز بزاق را كاهش دهد. هيچ كدام از روشهاي درماني با موفقيت كامل همراه نيست. بايد وجود هرگونه عامل انسداد نظير سنگ يا تنگي بررسي شود . در صورتي كه درمانهاي محافظه كارانه ناموفق باشد ، مي توان غده را به وسيله عمل جراحي برداشت . البته انجام عمل جراحي دشوار است ، زيرا به علت وجود التهاب مزمن و فيبروز ، ديسكسيون و حفظ عصب فاسيال دشواراست . درصورت وجود عفونت هاي مكرر و التهاب مداوم ممكن است گشادي مجاري بزاقي ( سيالكتازي ) رخ دهد.
سيالوآدنيت قارچي
سيالوآدنيت قارچي نادر است . از جمله علل آن مي توان اكتينومايكوز را نام برد كه معمولا“ بدنبال دستكاريهاي دندانها رخ مي دهد . بيمار دچار تريسموس و گاهي علايم سيستميك مي شود. غده پاروتيد در اثر انتشار موضعي از دندانهاي عفوني گرفتار مي شود و درگيري آن منشاء خوني ندارد . نماي باليني اين عفونت شبيه آبسه پاروتيد است . درمان تخليه غده به وسيله جراحي و تجويز پني سيلين مي باشد .
سيالوآدنيت گرانولوماتو
از جمله بيماريهاي گرانولوماتوي درگير كننده غده بزاقي مي توان به سل ، ساركوييدوز و بيماري خراش گربه اشاره نمود .
سل عمدتا“ غده پاروتيد را گرفتار مي كند و بيشتر در نوجوانان رخ مي دهد . تشخيص به وسيله آزمايش بافتي است . مرحله حاد بيماري مشابه سيالوآدنيت ويروسي يا باكتريال است . با اين تفاوت كه مرحله حاد به طرف يك مرحله مزمن پيشرفت مي كند و اندوراسيون لوكاليزه ايجاد مي شود . درمان انتخابي، استفاده از داروهاي ضد سل است .
ساركوييدوز مي تواند موجب درگيري توام غدد بزاقي، دستگاه اشكي و سيستم يووه آ ( بيماري هيرفورد) شود . در اين مورد نيز تشخيص از طريق آزمايش بافتي است .
بيماري خراش گربه مي تواند ثانويه به درگير اوليه غدد لنفاوي، غدد بزاقي ( به ويژه پاروتيد ) را درگير نمايد.