آخرین اخبار : 

سرگیجه

لینک صفحات دیگر:

سرگیجه خوش خیم حمله ای وضعیتی

منییر

 

 

 

مروری بر کلیات سرگیجه :

سرگیجه یک احساس ذهنی ( سابژکتیو ) است که درآن موقعیت ذهنی بدن درفضا به هم می خورد . این احساس می تواند به وضوح حالت چرخشی و دورانی داشته باشد یا به صورت یکی از علایم مبهم گیجی ، ضعف ، کونفیوژن یا عدم تعادل تظاهرکند. موقعیت ذهنی بدن در فضا توسط چشم ها و عضلات آنها ، سیستم پروپریوسپتیو ، مجاری نیمدایره ای و اوتریکول ، عصب زوج VIII ، هسته های وستیبولار ، ساقه مغز ، مسیرهای عصب بین هسته های وستیبولار تا لوب گیجگاهی ، مخچه و مسیر وستیبولواسپینال کنترل می شود . وجود احساس دوران ، چرخش ، پرت شدن به جلو یا منحرف شدن به طرفین باید توجه ما را به اختلال سیستم استاتوکینتیک ( شامل مجاری نیمدایره ای ، اوتریکول ، جزء وستیبولار زوج VIII و هسته های وستیبولار ) معطوف کند ولی سایر شکایات مبهم و غیر اختصاصی مربوط به سرگیجه می تواند از اختلال هر قسمت از بدن ناشی شود . مکانیسم اصلی و مهم به وجود آمدن تعادل ارتباط متقابل بین لابیرنت، چشم ها و سیستم پروپریوسپتیو می باشد . اگر اختلالی دریکی از این اجزاء رخ دهد دو جزء دیگر به تدریج تعادل تقریبا“ طبیعی را باز می گردانند ولی اگر اختلال دردو جزء از این سیستم به وجود آید دیگر ایجاد تعادل طبیعی ممکن نیست . مثلا“ در تابس دورسالیس که مسیرهای وستیبولواسپینال آسیب دیده اند فرد در محیط تاریک ( یا با بستن چشم ها ) نمی تواند تعادل خود را حفظ کند . اختلال پروپریوسپتیو که بطور طبیعی در شنا زیر آب ( غواصی ) رخ میدهد اگر با اختلال بینایی ( کوری فرد یا تاریکی زیر آب ) همراه شود می تواند بعلت شنا کردن اشتباه غواص به سمت کف دریا به مرگ بیانجامد.

سرگیجه یکی ازشایعترین و گیچ کننده ترین شکایات بیماران مراجعه کننده به پزشکان می باشد ، چرا که علیرغم تمام بررسیها باز هم درگروهی از این بیماران علت سرگیجه نامشخص می ماند و روش درمانی آزمایش و خطا لازم می شود . علایمی که به صورت دوران واقعی و یا احساس حرکت هستند را می توان سرگیجه واقعی نامید . به علایم بی ارتباط با حرکت و فاقد احساس چرخش یا دوران می توان گیجی غیر سیستماتیزه اطلاق کرد.

شرح حال:

قبل از توضیح طریقه گرفتن شرح حال باید ذکر کرد که تعیین علت سرگیجه نیاز به چندین ویزیت دارد و معمولا“ با یک ویزیت امکان ارزیابی کامل بیمار نیست . مهمترین جزء ارزیابی بیمار مبتلا به سرگیجه ، شرح حال است ، چرا که به کمک آن در ۹۰ % موارد می توان به تشخیص رسید. در شرح حال این بیماران شش سوال عمده وجود دارد که باید پاسخ داده شود:

۱- آیا سرگیجه بیمار واقعی است ؟ بدون این که جهت چرخش مهم باشد ، اگربیمار با چشم باز ، چرخش محیط و با چشم بسته ، چرخش خود را احساس کند ( سرگیجه واقعی ) باید بدنبال بیماری سیستم استاتوکینتیک گشت ، در غیر اینصورت ( گیجی ) کل بدن را باید بررسی کرد.

۲- الگوی سرگیجه چگونه است ؟ تعیین خصوصیات سرگیجه از لحاظ نحوه شروع ، سیرشدت ، مدت بقا، زمان رخداد در طول روز و ارتباط آن با قاعدگی ، شغل و تروما در کشف علت سرگیجه کمک کننده است.

۳- چه علایمی همراه با سرگیجه وجود دارد ، اگر تهوع و استفراغ در غیاب بیماریهای CNS همراه با سرگیجه باشد معمولا“ بر بیماری لابیرنت دلالت میکند

۴- آیا کاهش شنوایی یا وزوز گوش وجود دارد؟

۵- آیا سابقه بیماری حرکت یا حساسیت وستیبولار وجود دارد ؟ کسانی که سابقه این حالات را دارا هستند برای ابتلا به سرگیجه واقعی به اختلال شدیدتری در وستیبول نیازمند هستند.

۶- سابقه دارویی بیمار چگونه است ؟ تقریبا“ تمام گروههای دارویی میتوانند باعث رخداد سرگیجه شوند بویژه آنتی بیوتیک ها . مسکنها ، آرام بخشها ، شل کننده های عضلانی ، آنتی هیستامین ها ، دیورتیک ها و داروهای ضد تشنج ، ضد فشار خون و ضد التهاب.

معاینه فیزیکی:

درتمام بیماران معاینه کامل ENT ، اندازه گیری فشار خون در وضعیت نشسته و ایستاده و یک آزمون شنوایی سنجی ضرورت دارد ولی نحوه معاینه عمومی بر اساس شرح حال طرح ریزی میشود . اگر آزمون شنوایی سنجی غیر طبیعی بود باید بررسیهای تکمیلی جهت تعیین نوع و علت کاهش شنوایی صورت گیرد. البته همیشه این نکته باید مدنظر باشد که ممکن است این کاهش شنوایی یک یافته اتفاقی بوده ، علت سرگیجه اختلال در محل دیگری باشد . عملکرد لابیرنت را به طرق مختلف میتوان آزمود . اگر احساس ایجاد شده دراین آزمون ها بسیار شدیدتر از علایم خود بیمار باشد می توان مطمئن بود که بیمار ضایعه عمده ای در اعضای انتهایی ندارد ولی اگر احساس ایجاد شده دراین آزمون ها مشابه یا خفیف تر از سرگیجه خود بیمار است باید به فکر اختلال سیستم استاتوکینتیک افتاد . اگر بیمار از علایم هیپراکتیویتی این سیستم شکایت می کند ولی در این آزمون ها اثر از هیپراکتیویتی دیده نمیشود باید به نوروز در بیمار مشکوک شد . با توجه به شرح حال می توان پاسخ های هیپراکتیو واقعی را پیش بینی کرد. وجود سابقه ای از بیماریهای اتومبیل و دریا نشانه حساسیت بیش از حد لابیرنت است. اگر هیچ واکنشی به دست نیامد می توان مرگ لابیرنت را مطرح ساخت. نیستاگموسهای منحرف ( عمودی، مایل، متغیر ، درجه سوم یا بسیار شدید) بر بیماری CNS دلالت می کند.

در صورت مشکوک شدن به سرگیجه وضعیتی باید چند بار جهت ایجاد نیستاگموس وضعیتی تلاش کرد . نیستاگموس وضعیتی را نمی توان با ایجاد تغییری خاص در وضعیت ، مکررا“ بوجود آورد . اگر نیستاگموس وضعیتی ظاهر شد باید جهت آن مدنظر باشد . اگر نیستاگموس در وضیت های مختلف سر ، جهت خود را تغییر دهد ، شایعترین علت آن یک اختلال مرکزی می باشد ولی اگر جهت آن ثابت بماند هم بیماریهای محیطی و هم بیماریهای مرکزی محتمل خواهند بود . درموارد مبهم سرگیجه یا گیجی ممکن است کشف علت با مشکل روبرو شود که در این موارد همکاری تیمی متخصصین ENT ، اعصاب ، چشم و داخلی لازم می شود . در نهایت ممکن است با تمام ارزیابی ها علت سرگیجه مشخص نشود که در اینصورت میتوان درمان علامتی و تجربی انجام داد.

پاسخ دهید